Energie lost alles op
Rapport: een schonere planeet vraagt méér energie, niet minder
Nieuwe analyse laat zien dat overvloedige, schone elektriciteit niet alleen fossiele energie kan vervangen, maar ook landgebruik, grondstoffenwinning en andere vormen van milieudruk
Naaldwijk, 6 oktober 2026 – Een schonere planeet vraagt niet om minder energie, maar juist om veel méér schone energie. Dat is de centrale conclusie van een nieuw rapport waarin tientallen technologieën zijn doorgerekend die de milieudruk van de economie kunnen verminderen.
Het publieke en politieke debat over duurzaamheid draait vaak om het beperken van energiegebruik en consumptie. Het rapport laat echter zien dat die benadering achterhaald raakt. Naarmate energie schoon wordt opgewekt, kan extra energie juist worden ingezet om schadelijke processen te vervangen.
Elektriciteit kan fossiele brandstoffen vervangen in auto's, vrachtwagens en industrie. Maar de mogelijkheden gaan verder. Met voldoende schone elektriciteit kunnen waterstof en afgevangen CO₂ worden gebruikt als grondstof voor onder meer plastics en synthetische vliegtuigbrandstoffen. Ook kan veel meer energie worden ingezet om gebruikte materialen terug te brengen tot hun oorspronkelijke bouwstenen, waardoor hoogwaardige recycling nieuwe mijnbouw kan vervangen.
Ook in de voedselproductie ontstaat een vergelijkbare ontwikkeling. Technologieën als precisiefermentatie en cellulaire landbouw kunnen de behoefte aan landbouwgrond sterk verminderen.
Bijna vier keer de huidige wereldwijde elektriciteitsproductie
Om in kaart te brengen hoeveel elektriciteit hiervoor nodig is, ontwikkelden de onderzoekers een model waarin tientallen technologieën afzonderlijk zijn doorgerekend. Voor iedere technologie is gekeken naar de benodigde productie, het bijbehorende elektriciteitsgebruik en de milieudruk die ermee kan worden voorkomen of verminderd.
In een toekomst waarin fossiele brandstoffen grotendeels zijn vervangen, grondstoffen veel meer circulair worden gebruikt, landbouw aanzienlijk minder land vraagt en negatieve-emissietechnologieën op grote schaal worden toegepast, is naar schatting ongeveer 114 petawattuur elektriciteit per jaar nodig. Dat is bijna vier keer de huidige mondiale elektriciteitsproductie.
Zelfs in een zeer ambitieus toekomstscenario blijft de benodigde hoeveelheid onder ongeveer 204 petawattuur per jaar. De opgave is daarmee enorm, maar volgens de analyse fysiek en technisch voorstelbaar.
Energie als instrument voor natuurherstel
Opvallend is dat vooral de productie en recycling van materialen grote nieuwe elektriciteitsgebruikers worden. Tegelijkertijd laten de berekeningen zien dat alternatieve eiwitten per extra terawattuur uitzonderlijk veel landbouwgrond kunnen vrijspelen.
Daarmee krijgt energie een fundamenteel andere rol. Waar energie in het verleden vooral werd gebruikt om natuurlijke hulpbronnen sneller en op grotere schaal te exploiteren, kan schone elektriciteit juist worden ingezet om natuurlijke hulpbronnen te ontzien.
“De kern van de energietransitie is niet dat we steeds minder energie moeten gebruiken. Het gaat erom dat we energie schoon, goedkoop en overvloedig beschikbaar maken, zodat we fossiele brandstoffen, landgebruik en grondstoffenwinning daadwerkelijk kunnen vervangen,” aldus Hidde Boersma.
Een nieuwe kijk op de energietransitie
Volgens het rapport zou de centrale vraag van de 21e eeuw daarom niet moeten zijn hoeveel energie we kunnen besparen, maar hoeveel schone en betaalbare energie we kunnen produceren.
Elke extra terawattuur schone elektriciteit creëert volgens de analyse nieuwe mogelijkheden om fossiele brandstoffen te vervangen, landbouwgrond vrij te spelen, grondstoffen efficiënter te gebruiken en CO₂-uitstoot te verminderen.
“Schone energie is daarmee niet alleen een middel om onze huidige energievoorziening te verduurzamen. Het is een instrument om de menselijke voetafdruk als geheel te verkleinen,” aldus Hidde Boersma.
Het volledige rapport Energie Lost Alles Op verschijnt op 6 oktober 2026 en is beschikbaar via eersteduurzamegeneratie.nl/energie-lost-alles-op
Over het rapport
Het rapport brengt de elektriciteitsbehoefte en potentiële milieuwinst van tientallen technologieën in kaart. De onderzoekers berekenen per technologie hoeveel productie nodig is, hoeveel elektriciteit daarvoor vereist is en welke vormen van milieudruk daarmee kunnen worden voorkomen of verminderd. Hidde Boersma schreef het rapport in opdracht Stichting De Eerste Duurzame Generatie. Het kwam uit op 6 oktober 2026.
Voor meer informatie, interviews of het opvragen van het volledige rapport:
De Eerste Duurzame Generatie
Ilse de Wilde
wijzijnde@eersteduurzamegeneratie.nl
06 135 790 79